Langendijk, Pieter
Het wederzijds huwelijksbedrog

LET OP: Dit verslag is uitsluitend bedoeld als hulpmiddel bij het maken van je eigen verslag en niet om zomaar in te leveren bij je docent(e).

Pieter Langendijk, Het wederzijds huwelijksbedrog

Boekbeschrijving

Auteur Titel Druk Uitgever, plaats, jaar Jaar van eerste druk Jaar van eerste verschijnen Tekstbezorger Aantal pagina's Aantal versregels Indeling Genre

Pieter Langendijk Het wederzijds huwelijksbedrog 1e druk Taal & Teken, Leeuwarden, 1997 1997 1712-1714 H. Adema 79 pagina’s 2182 versregels De klucht bestaat uit vijf bedrijven, elk onderverdeeld in een aantal tonelen ‘Aen den Heere Govert van Mater’ blijspel

Samenvatting

Lodewijk wordt verliefd op Charlotte en om indruk op haar te maken
doet hij net zo of hij de graaf is van Habislouw. Maar aan de andere kant probeert
Charlotte, Lodewijk ook te imponeren door zich rijker voor te wenden dan ze is.

De meid van Charlotte, Klaar genaamd, en een vriend van Lodewijk, Jan
genaamd, worden ook in dit spel betrokken en uiteindelijk wordt Jan verliefd op Klaar en
vraagt haar met hem te trouwen. Zij zegt ja, om zo wat rijker te kunnen worden, hoewel ze
al verloofd is.

Uiteindelijk wordt het hele spel omvergegooid door de broer van
Charlotte, die Jan kent en zo wordt duidelijk dat Jan en Lodewijk niet zijn wie ze
voordeden. Bovendien biecht ook Karel op aan zijn vrouw, Sofie, die de zus van Lodewijk
blijkt te zijn, dat ook zijn familie niet rijk is.

Uiteindelijk vergeeft iedereen elkaar, behalve Jan. Hij loopt weg
nadat hij erg boos is geworden op Lodewijk omdat deze hem niet geholpen had toen hij
vastgehouden werd wegens het bedrog. En ook Klaar komt bedrogen uit; niemand wil nog met
haar huwen.

Thema

Het thema van het boek is de tegenstelling tussen schijn en
werkelijkheid.

Titelverklaring

De titel komt overeen met de belangrijkste gebeurtenis van het
blijspel. Iedereen bedriegt eigenlijk iedereen om maar met elkaar te kunnen trouwen.

Personages

De hoofdpersonen van dit toneelstuk zijn Lodewijk en Charlotte.

Lodewijk van Kaalenhuizen is een verarmde Utrechtse edelman, hij is
de broer van Sofy en is verliefd op Charlotte.

Charlotte Adelpoort is een verarmde adelijke juffrouw en is erg slim.

 

De belangrijkste bijpersonen zijn:

• Konstance Adelpoort, zij is de moeder van Charlotte.


• Jan (‘baron van Schraalenstein’) is een gedeserteerde soldaat, hij is de lompe
  vriend van Lodewijk en is verliefd op Klaar. Hij is een flat-character.


• Klaar is de brutale en ordinaire meid van Konstance, ze is verloofd met Hans en is een
  zus van Fop.


• Karel is kapitein in het leger. Hij heeft veel geld verdiend waardoor zijn familie weer
  uit de schulden kan komen. Karel is de broer van Sofie en de zoon van Konstance.

Al deze personen zijn round-characters.

Ruimte

Het eerste en het derde bedrijf spelen in Utrecht, voor de huizen van Konstance en de
waard, die tegenover elkaar liggen. Het tweede, vierde en vijfde bedrijf spelen in een
kamer in het huis van Konstance. De ruimtes worden niet beschreven en zijn dus noch
beeldvormend, noch sferisch, noch symbolisch.

Tijd

De vertelde tijd van het verhaal is ongeveer een dag; het begint voor het middaguur en
eindigt ’s avonds om negen uur. De verteltijd is ongeveer twee uur. Het tijdsverloop
is chronologisch en er vindt geen tijdsverdichting plaats.

Perspectief

Het stuk is geschreven in meervoudig personaal perspectief.

Beoordeling

Ik vond het een lekker boek om te lezen omdat het verhaal niet al te lang was en omdat
de regels lekker kort waren. Bovendien vind ik het leuk dat het een toneelstuk is, omdat
dat lekkerder weg leest. De personen praten namelijk door elkaar heen en elk met niet een
al te lange tekst.

Het boek was niet echt spannend of boeiend. Het was meer een soort soap waarin van
alles heel snel achter elkaar plaatsvindt. Sommige dingen waren een beetje te toevallig,
vond ik. Bijvoorbeeld dat iedereen eigenlijk iedereen voorloog en het stukje waarin Jan
maar opgehangen moet worden. Misschien dat het in die tijd zo was dat je voor een klein
delict al opgehangen kon worden, maar voor deze tijd vind ik het toch wel wat overdreven.

Ik vind het altijd wel jammer van een toneelstuk dat je geen tijd hebt om diep in de
gevoelens van de personen te kijken. Het is allemaal heel oppervlakkig beschreven en
daardoor mis je een gedeelte van het inlevingsvermogen dat er bij gewonen boeken wel is.

Zoals ik al vertelde vond ik het boek nogal op een soap lijken. Het behoort dan wel
realistisch te zijn, maar zo kwam het op mij niet echt over. Er gebeurden gewoon te veel
dingen die wel heel erg toevallig waren en ik denk dan ook niet dat zoiets werkelijk zou
kunnen gebeuren.

De zinnen op zich waren lekker kort en gemakkelijk te begrijpen hoewel ze toch een
beetje oud-Nederlands zijn.

Het verhaal was niet voorspelbaar, omdat er om de haverklap weer iets raars gebeurt.
Bovendien vond ik het personage van Klaar erg leuk. Dat maakte het toneelstuk een stuk
minder saai. Zij was de enige persoon die een beetje tegen de draad in was en ik kan me
voorstellen dat de mensen uit de tijd waarin dit toneelstuk geschreven is, haar een beetje
dellerig vonden overkomen en misschien zelfs wel heel brutaal. Ik kon dit alleen maar heel
erg waarderen.

Al met al dus wel een grappig boekje, maar ik zal hem zeker niet nog een keer gaan
lezen.

Informatie over boek en schrijver

Pieter Langenberg

Pieter Langenberg werd op 25 juli 1683 in Haarlem geboren. Zijn vader had een
goedlopend bedrijf, maar toen Pieter zes jaar was, stierf zijn vader. Hierna ging het
bedrijf failliet. En door de armoede die toen ontstond kon Pieter zijn opleiding niet
afmaken. Al heel vroeg moest Pieter toen al de kost winnen voor zijn moeder en zichzelf.
Hij werkte toen als zelfstandig patroontekenaar voor de textielindustrie. Na de dood van
zijn moeder trouwden hij, maar dit was een ongelukkig huwelijk en na een tijdje gingen
vrouw en man dan ook uit elkaar. Daarna werd Pieter nog armer en moest toen zelfs sommige
boeken en prenten van zichzelf verkopen. Uiteindelijk werd hij aangewezen op steun van het
gemeentebestuur en kreeg een onderkomen aangeboden. Als tegenprestatie moest hij een
stadsgeschiedenis van Haarlem schrijven.

Andere belangrijke werken van Langendijk zijn:

style="margin-left:18.0pt;text-indent:-18.0pt;mso-list:l0 level1 lfo1;
tab-stops:list 18.0pt">-
          Don Quichot op de bruiloft van
Kamacho (1711)

style="margin-left:18.0pt;text-indent:-18.0pt;mso-list:l0 level1 lfo1;
tab-stops:list 18.0pt">-
          Krelis Louwen of Alexander de Grote
op het Poëetenmaal (1715)

style="margin-left:18.0pt;text-indent:-18.0pt;mso-list:l0 level1 lfo1;
tab-stops:list 18.0pt">-
          De wiskunstenaar of ’t
Gevluchte Juffertje (1715)

Het Wederzijds Huwelijksbedrog

Van de bovenstaande werken heeft Het Wederzijds Huwelijksbedrog het langst op het
toneelrepertoire gestaan. Langendijk ontleende stof voor dit blijspel aan een in 1698
verschenen schelmenroman.

Het stuk is een soort van commentaar op de mensheid en laat het belachelijke van deze
mensheid in dit toneelstuk aan bod komen.

Geraadpleegde literatuur

Voor dit uittreksel heb ik geen gebruik gemaakt van andere bronnen dan het boek Het
Wederzijds Huwelijksbedrog zelf.