De eerste kamer

LET OP: Dit verslag is uitsluitend bedoeld als hulpmiddel bij het maken van je eigen verslag en niet om zomaar in te leveren bij je docent(e).

Wat is het nut van de Eerste Kamer ?


Om deze vraag zinnig te kunnen beantwoorden moeten we eerst wat achtergrondinformatie over de Eerste Kamer hebben.

De Eerste Kamer is, in de hoedanigheid waarin het nu is, ontstaan na een drastische grondwetswijziging in 1840. Thorbecke de ‘bedenker’ van deze grondwet vond dat de koning geen invloed meer moest hebben wie er in de Eerste Kamer kwam en dus werden de leden van de Eerste Kamer sinds die tijd gekozen door de leden van de Provinciale Staten.
? Van 1848 tot 1922 werden de Eerste Kamerleden om de drie jaar gekozen en werd de kamer voor een derde vernieuwd
? Van 1922 tot 1983 werden de Eerste Kamerleden om de drie jaar gekozen en voor de helft vernieuwd (in 1956 van 50 leden naar 75 leden).
? Vanaf 1983 wordt de Eerste Kamer om de vier jaar volledig vernieuwd
De Eerste Kamer heeft als controleorgaan 4 rechten
1. Het recht van interpellatie (mondeling vragen aan de minister stellen)
2. Het enquêterecht (nog nooit gebruik van gemaakt door Eerste Kamer)
3. Het vragenrecht
4. Het budgetrecht

Het probleem is in feite: Hoe kunnen we voor het volk een geloofwaardige Eerste Kamer krijgen, want iedere politieke partij is van mening dat er een controlerend orgaan voor de Tweede Kamer moet zijn.

Dit is voor Nederland een zeer groot probleem want de democratie hangt er (een beetje) vanaf. De meeste Nederlanders voelen zich niet betrokken bij de Eerste Kamer en ongeveer de helft van de Nederlanders weet niet wat de functie van de Eerste Kamer is.

De lijsttrekker van Groen Links Paul Rosenmöller kaartte begin 1999 dit probleem aan want hij zag dat de Nederlanders vervreemden van de Eerste Kamer

Met dit probleem houden zich bezig:
? De politieke partijen
? De leden van de Eerste Kamer
? De burgers

De Eerste Kamer zal zeker blijven bestaan want als geprobeerd zal worden deze af te schaffen is twee keer een tweederde meerderheid nodig in zowel de Eerste als de Tweede Kamer met tussentijdse verkiezingen en de leden in de Eerste Kamer stemmen natuurlijk niet voor afschaffing van hun eigen baan; wel willen een aantal politieke partijen de invloed van de Eerste Kamer te vergroten zodat naar de burgers toe het duidelijker is wat ze doen.

Het huidige overheidsbeleid is er op gericht dat de Eerste Kamer naar buiten toe een duidelijkere indruk geeft wat ze doet en dat de burgers meer betrokken moeten worden

De opvattingen van de verschillende groepen
1. De politieke partijen
- De linkse partijen ( GroenLinks en SP ) willen een hernieuwde kijk op de Eerste Kamer. Ze willen denken over de mogelijkheid tot opheffing ervan. Maar dat zal in de huidige situatie onmogelijk zijn dus in eerste instantie een vernieuwing waardoor burgers zich meer verbonden voelen met de Eerste Kamer, waarbij ze denken aan direct stemrecht voor de burgers eventueel gelijktijdig met de verkiezingen voor de Provinciale Staten. Ook willen ze meer publiciteit voor de Eerste Kamer
- De gematigd linkse partijen ( PvdA en D’66 ) zijn bereid na te bekijken of direct stemrecht een oplossing is voor het probleem maar willen ook andere plannen onderzoeken
- De gematigd rechtse partijen ( VVD en CDA ) willen kritisch bekijken of veranderingen wezenlijk vernieuwende oplossingen geeft
- De kleine christelijke partijen ( GPV, SGP en RPF ) willen een handhaving van de huidige situatie

2. De leden van de Eerste kamer.
Zij willen in ieder geval dat de Eerste Kamer blijft; er is een deel voor vernieuwing maar een groter deel tegen.

3. De burgers
De meeste burgers interesseert het niet wat er in de Eerste Kamer gebeurd, wel is het merendeel voor een direct gekozen Eerste Kamer

De mening van de politieke partijen heeft zeker te maken met hun visie op de maatschappij de mening van de Eerste Kamerleden is vooral gebaseerd op eigen belang.
Alleen bij het CDA en de PvdA verschilt het percentage leden van de Eerste Kamer flink van die van de Tweede Kamer (zie tabel 1), daardoor zullen veel voorstellen die door de Tweede Kamer komen vaak ook door de Eerste Kamer komen, mits ze door de hele partij gesteund zijn.

Belangen van de groepen die zich hier mee bezig houden:

- GroenLinks en SP: zij willen het volk meer betrekken bij de besluitvorming en daardoor willen ze een duidelijker beleid omtrent de Eerste Kamer

- D’66 en PvdA: ook zij willen het volk meer betrekken bij de besluitvorming maar ze willen de huidige betrouwbaarheid en het vertrouwen behouden

- CDA en VVD: zij willen ten eerste de huidige betrouwbaarheid en het vertrouwen behouden en eventueel het volk iets meer betrekken

- GPV, SGP en RPF: zij willen handhaving van de huidige situatie in de Eerste Kamer

Als er een verandering zou komen in de toekomst over de Eerste Kamer dan zou daarvoor een grondwetswijziging nodig zijn en dus moet de meerderheid van de beide kamers en het volk het er mee eens zijn.

De Eerste Kamer bestaat voor het grootste deel uit oudere mannen (zie tabel 2) dit is dus geen volksvertegenwoordiging waar iedere bevolkingsgroep in gelijke mate aanwezig is want in de Eerste Kamer zitten 65 mensen van 50 jaar en ouder en er zitten 58 mannen in.
Een logisch punt van kritiek door met name GroenLinks is dat de invloed van ouderen in de Nederlandse maatschappij te groot is en dat vrouwen ook weinig te vertellen hebben

Nu heeft de coalitie D’66, PvdA en VVD 44 zetels in de Eerste Kamer.
Dat zal vanaf 25 mei 1999 anders zijn want dan kiezen de Provinciale Statenleden een nieuwe Eerste Kamer en waarschijnlijk krijgen de drie partijen bij elkaar nu nog maar 38 zetels met zo’n krappe meerderheid in de Eerste Kamer zal het een stuk moeilijker voor het kabinet worden om bijvoorbeeld een wet door de Eerste Kamer heen te loodsen.



Zelf vinden we het belangrijk dat de Eerste Kamer een duidelijke rol in de besluitvorming speelt want het is belangrijk voor de Nederlandse democratie dat de burger weet hoe het land geregeerd wordt.
Het idee om de Eerste Kamer direct te kiezen is goed maar dan moeten deze verkiezingen wel tegelijk met de gemeenteraads-verkiezingen, Provinciale Statenverkiezingen of beide want dan heb je kans op een redelijke opkomst, wat de eerlijkheid ten goede komt.