Walda, Dick
Het mysterie van de Nachtwacht

LET OP: Dit verslag is uitsluitend bedoeld als hulpmiddel bij het maken van je eigen verslag en niet om zomaar in te leveren bij je docent(e).

Primaire gegevens van het gelezen werk:
Auteur: Dick Walda
Titel: Het mysterie van de Nachtwacht
Verschenen in: 2006
Uitgever: De Fontein
Verwachtingen vooraf: De omslag van het boek en de titel maken meteen duidelijk waar het boek over gaat: Rembrandt en zijn beroemdste schilderij, de Nachtwacht. Geen toeval dat dit boek juist nu wordt uitgegeven, in het jaar dat de 400ste geboortedag van Rembrandt wordt gevierd. Ander werk van deze schrijver is al meerdere malen bekroond. Dan verwacht je eigenlijk al een goed boek. Dit boek is genomineerd voor de kinderjury 2007. Daarom verwacht ik een makkelijk leesbaar boek met een goed verhaal.

Samenvatting van de inhoud:
De Amsterdamse jongen Wiggert ontmoet de beroemde schilder Rembrandt van Rijn. Rembrandt vraagt hem of hij bij hem in het atelier wil komen werken. Tegelijkertijd vraagt weldoener Kolhak de jongen om met hem mee op reis te gaan. Om zijn moeder niet ongerust te maken, blijft Wiggert in Amsterdam en treedt hij in dienst bij Rembrandt. Hij wordt een manusje van alles en is erg geliefd in het atelier. Dit tot grote ergernis van Rembrandts secretaris Koppenol.
De vrouw van Rembrandt, Saskia, geeft Wiggert les in lezen en schrijven zodat hij hogerop kan komen. Saskia heeft een jong kind en is zelf ernstig ziek. Als ze overlijdt, is Rembrandt ontroostbaar. Haar familie eist de bruidsschat terug, maar Rembrandt - met weinig gevoel voor geld - heeft alles uitgegeven.
Een tijd na het overlijden gaat Rembrandt weer aan het werk. Hij maakt een nieuw schilderij, waarop het schuttersgilde in pracht en praal wordt vastgelegd: de Nachtwacht. Hij werkt er maanden aan en verstopt ook Wiggert, Saskia en zichzelf in het schilderij. Zolang hij met dit grote werk bezig is, neemt Rembrandt geen andere opdrachten aan. Koppenol is hier helemaal niet blij mee. Hij is een sluwe vos en steekt geld in zijn eigen zak. Wiggert betrapt hem op heterdaad. Dat is niet handig voor de secretaris en hij probeert Wiggert te verkopen als sjouwer op een schip dat naar India vertrekt. Klaasje, een vriendin van Wiggert, heeft alles gevolgd en redt de jongen nog net voor het schip vertrekt.
Rembrandt ontslaat Koppenol en geeft Wiggert een hogere functie. Het schilderij is af en de leden van het schuttersgilde vinden het prachtig. Rembrandt krijgt meer aanzien en komt om in de opdrachten. Helaas kan Wiggert hem niet genezen van zijn oude kwaal, geld uitgeven.

Titelverklaring:
Hoe is de Nachtwacht precies ontstaan en wie zijn al die mensen die erop staan? Een deel is bekend, maar een deel staat nergens vermeld. Vandaar de titel, het mysterie van de Nachtwacht. Wat is het verhaal achter het schilderij?

Opbouw:
Het boek bestaat uit 34 hoofdstukken, maar niet in elk hoofdstuk begint een compleet nieuw onderwerp. Het zijn eerder tussenkopjes. De opbouw van het verhaal loopt gelijk met de spanningsboog. Het hele verhaal rondom de Nachtwacht wordt verteld. Zo kan het schilderij toen ontstaan zijn.

Taalgebruik:
Het boek leest makkelijk weg, doordat het geschreven is voor kinderen. Korte zinnen, niet zulke moeilijke zinsconstructies en constant een alwetende verteller maken het een prettig boek om te lezen. Sommige woorden gebruiken we nu niet meer, maar waren in de zeventiende eeuw heel normaal. De schrijver heeft alles zó opgeschreven dat je het toch snapt wat hij bedoelt en heeft zo nodig een uitleg gegeven onder aan de bladzijde.
Voorbeeld, Rembrandt tegen Wiggert:
’Maar dat komt goed uit. Jij wordt mijn duvelstoejager, jongen.’ ‘Graag, meester, maar wat is dat precies?’ ´Zeg maar mijn hulpje. Voor alles te gebruiken. Om te beginnen maak ik je beheerder van het magazijn. Het is nu een grote puinhoop.´

Tijd:
Het verhaal speelt zich af in het verleden. Het is een historische jeugdroman over Wiggert, een jongen die leeft in de tijd van Rembrandt, de Gouden Eeuw (zeventiende eeuw). De geschiedenis komt overal in het boek naar voren. Sommige begrippen kennen we nu nog, maar in een andere vorm, zoals wonderdoener Kolhak die van stad naar stad reisde om mensen te genezen. Ook de straatnamen van toen worden gebruikt, zoals de Sint-Anthonisbreestraat die nu de Jodenbreestraat wordt genoemd.
Het boek vertelt het verhaal over het ontstaan van het wereldberoemde schilderij van Rembrandt, de Nachtwacht. Van een paar maanden voor de opdracht tot een aantal dagen erna. Het hele verhaal is geschreven in de tegenwoordige tijd. Dit maakt het makkelijk om te lezen en maakt het boek heel werkelijk. Het boek telt 188 bladzijden en het kost maar een paar dagen om het te lezen.

Plaats en ruimte:
Het verhaal speelt zich af in Amsterdam. Op de markt, in huizen van verschillende adelen, bij de haven, maar vooral in het huis en atelier van Rembrandt. Als de schilder de opdracht krijgt om een groot portret te maken van de Doelenschutterij vertrekt hij naar een huis aan de rivier de Vecht. Een tevreden man, waarvan hij een schilderij heeft gemaakt, stelt zijn huis beschikbaar voor de schilder om daar te werken. Rembrandt heeft in zijn eigen atelier geen plaats voor zo´n groot doek.

Spanning:
De spanningsboog die in het verhaal zit, is het ontstaan van de Nachtwacht. Het begint heel onschuldig met Wiggert die met zijn vader naar een feest gaan, waar ze muziek maken. Daar wordt Wiggert gevraagd om bij Rembrandt in dienst te komen. De schilder krijgt opdrachten en Wiggert loopt mee. Dan komt ineens de grote opdracht. Zo groot heeft Rembrandt nog nooit geschilderd. Bijna aan het einde van het boek is het schilderij af en moet het worden gekeurd door de opdrachtgevers, de doelenschutterij. De meningen zijn verdeeld, maar het doek wordt goedgekeurd. Dan wordt kort het verdere relaas verteld, maar dit uiteinde hangt er een beetje bij.

Vertelperspectief:
Het verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van de alwetende verteller. Het boek gaat over Wiggert, die bij Rembrandt in dienst komt. Het vertelt het verhaal van het ontstaan van het wereldberoemde schilderij, de Nachtwacht. De alwetende verteller lijkt de geschiedenis gehoord te hebben en vertelt het nu weer door aan anderen.

Personages:
De hoofdpersoon in het boek is de gewone stadsjongen Wiggert (round character). Hij heeft twee jaar school gehad en is manusje van alles. Wiggert is de oudste thuis en hij helpt overal waar hij kan mee. In de molen waar zijn moeder werkt en hij brengt zijn blinde vader die muzikant overal naartoe om op te treden.
Wiggert komt in contact met wonderdoener Kolhak en Rembrandt. Beide mannen willen hem in dienst nemen. Kolhak wil hem zelfs meenemen op reis, maar dat wil Wiggerts moeder niet. De jongen gaat dus in dienst bij de schilder. Hij is daar beheerder van de rariteitenkamer. Een kamer vol stoffen en attributen voor de mensen die geschilderd worden. Wiggert is een slimme, eigenwijze jongen en hij leert snel. Hij krijgt les in lezen en schrijven en Rembrandt krijgt vertrouwen in de jongen. Als blijkt dat zijn secretaris hem beduvelt, neemt Wiggert al snel die taken over.
Rembrandt (round character), de beroemde schilder uit de zeventiende eeuw. Een man met aanzien. Naar zijn portretten was veel vraag. Alle belangrijke en minder belangrijke mensen wilden door hem geschilderd worden. Rembrandt verdient veel geld met zijn schilderkunst, maar heeft een gat in zijn hand. Verf en andere schildersbenodigdheden kosten veel geld en door zijn precieze werk schildert hij niet zo snel als hij geld uitgeeft. Rembrandt heeft verschillende leningen lopen en dat zijn secretaris Koppenol hem geld aftroggelt, maakt het er niet beter op.
Kolhak is de wonderdoener van het land (round character). Hij reist van stad naar stad om mensen zalfjes, pillen en andere middeltjes voor te schrijven, zodat ze van hun kwaal afkomen. Kolhak is veel in Amsterdam te vinden en wil graag dat Wiggert voor hem komt werken.
Klaasje (flat character) is de dochter van Kolhak en verliefd op Wiggert. Ze redt Wiggert als Koppenol hem wil verkopen als loopjongen op een schip dat naan India gaat. Klaasje werkt als dienstmeisje bij een van de adelen die door Rembrandt geschilderd wordt. Zo leert ze Wiggert kennen.
Koppenol is de secretaris van Rembrandt en een sluwe vos (round character). Hij heeft een hekel aan Wiggert vanaf de eerste dag dat hij bij Rembrandt werkt en probeert de jongen zelfs te verkopen. Koppenol pleegt fraude. Hij zorgt ervoor dat mensen eerder door Rembrandt geschilderd worden, als ze hem alvast betalen.
Saskia is de vrouw van Rembrandt en ernstig ziek (round character). Ze hebben een zoontje, Titus. Saskia is een zorgzame moeder. Als Wiggert komt werken bij Rembrandt geeft ze hem les in lezen en schrijven. Saskia komt uit een rijke familie. Haar familie vond het maar niks toen ze besloot om met Rembrandt te trouwen. Hij was maar een armoedzaaier. Als Saskia overlijdt, komt haar familie de bruidsjuwelen terugeisen.

Thema en motieven:
Het belangrijkste thema in dit boek is het leven van een nu wereldberoemde schilder in de zeventiende eeuw. Het verhaal van Wiggert is hierbij een goede leidraad. Door het verhaal van de jongen te vertellen, wordt het geen saaie geschiedenis die iedereen al kent. Rembrandt was in zijn tijd ook al bekend. Hij was een goede schilder en iedereen wilde door hem geportretteerd worden. Nu zijn de schilderijen wereldberoemd.

Genre:
Het is een historische jeugdroman. Het boek is dus geschreven voor kinderen. Dit is duidelijk af te lezen aan het feit dat een kind de hoofdpersoon is. Vanuit zijn perspectief is het boek geschreven.

Eigen literaire recensie:
Dick Walda kan dit boek op geen beter moment laten verschijnen dan in 2006. Uitgerekend het jaar waarin de vierhonderdste geboortedag van Rembrandt van Rijn gevierd wordt. Nee, Walda heeft dat goed gezien. Met het belangrijkste werk dat Rembrandt maakte in de hoofdrol, schreef hij een prettig leesbare jeugdroman, die ook voor volwassenen geen straf is om te lezen.
De tweede hoofdrol is weggelegd voor Wiggert, een doodnormale Amsterdamse jongen, die aan het werk gaat in het atelier van de grote meester. Wiggert loopt tegen allerlei raadsels aan en ontmaskert zelfs de secretaris van Rembrandt, die fraude pleegt. Dit hele verhaal is in makkelijke woorden opgeschreven. Enkele Oudhollandse woorden komen nog wel terug, maar worden door Walda keurig uitgelegd.
De Nachtwacht kent verschillende mysteries en over sommige mensen die op het schilderij staan afgebeeld is weinig bekend. Vragen over wie deze mensen op het schilderij zijn, worden door de schrijver creatief opgelost. Het einde is minder gelukkig. Na alle lof die Rembrandt ontvangt voor zijn Nachtwacht, komt er nog een stukje verhaal achteraan. Jammer, want over hoe het verder met alle hoofdpersonen af zou lopen had ik zelf ook wel willen bedenken.