Print dit verslag
    Stuur door naar vriend(in)
Info verslag
Auteur: Elsschot, Willem
Verslagtype: Uittreksels
Literatuurtype: Literatuur
Maker: Bekend
Taal: Nederlands
Vak: Nederlands
Commentaar:
Cijfer:
Beoordeling scholier:  (28 stemmen)
Beoordeling docent: SuperSuperSuper
Aantal keer bekeken: 5390
Relevante documenten
Beoordeel dit verslag
slecht
matig
voldoende
goed
uitmuntend
Nederlands

Elsschot, Willem
Kaas

LET OP: Dit verslag is uitsluitend bedoeld als hulpmiddel bij het maken van je eigen verslag en niet om zomaar in te leveren bij je docent(e).

A1 primaire gegevens:
Auteur: Willem Elsschot
Titel: Kaas
Ondertitel: geen
Datering: 1933
Aantal blz: 105 + info over schrijver
Uitgelezen op: 25-10-2002-10-25 leestijd: ongeveer 5 uur.

A2 verantwoording van de keuze:
Dit boek leek me wel leuk om te lezen. Ik had al een keer van dit boek gehoord, en ook zat het in een boekenpakket wat ik had besteld. Ik kwam dus makkelijk aan het boek en ik kon het zo lang als ik wilde houden. De lerares heeft het boek ook aanbevolen.

A3 verwachtingen vooraf:
Ik verwachte vooraf dat het een leuk boek zou zijn. Ik denk dat het over een kaasboer ging die zijn spullen moest zien te verkopen. Het lijkt me wel een leuk boek om te lezen maar of dat echt zo is moet nog blijken.

A4 eerste reactie achteraf:
Het boek was heel leuk te lezen. De inleiding snapte ik in het begin geen meter van. Naderhand begreep ik wat hij ermee bedoelde. Hij was een voorbereiding aan het geven om het boek beer te snappen. Je snapte zo de hoofdfiguur beter.

A5 Auteur en zijn wereldbeeld:
Vestdijk heeft over hem verteld: ‘een combinatie van ‘cynisme met vertedering, hardheid met pathetische verijling, burleske dramatiek met het snel vliedend moment van de inkeer, dubbel werkzaam door het contrast’
Willem Elsschot kijkt dus met veel cynisme tegen het leven aan. Ik denk wel dat dat een tamelijk juiste beschrijving is van het wereldbeeld van Elsschot. Zeker als je weet dat hij eigenlijk over zichzelf schrijft. Hij is Frans Laarmans, de mislukte zakenman die dan toch maar klerk moet blijven. Hij schrijft veel zelfkritiek en ironie.
Ook zegt men: ‘het is het alibi van de ontgoochelde romanticus, een reactie op de ontgoocheling en ontluistering’ (Van Vlierden). Of dat juist is weet ik niet, maar het zou wel goed kunnen.

B1 tegenspelers-hoofdfiguur:
Frans Laarmans is de hoofdpersoon. Ik denk dat zijn vrouw zijn tegenspeler is, want zij staat hem altijd bij met raad en daad en zij wijst hem soms op zijn fouten. De heer Van Schoonbeke is ook een tegenspeler, want hij heeft ervoor gezorgd dat alle gebeurtenissen begonnen. De broer van Frans is een bijfiguur. Die heeft geen verdere betekenis.

B2 samenvatting:
Frans Laarmans is een klerk bij de General Marine and Shipbuilding Company. Zijn moeder is oud en ziek en kan ieder moment sterven. Wanneer ze overlijdt, is Laarmans genoodzaakt naar haar begrafenis te gaan. Daar ontmoet hij meneer Van Schoonbeke, een vriend van zijn broer. Iedere woensdag houdt Van Schoonbeke een bijeenkomst met een paar voorname, rijke vrienden. Tijdens die bijeenkomsten wordt er gepraat over verre reizen, over hun huizen, hun auto’s en over andere rijke families. Na de begrafenis vraagt Van Schoonbeke of Laarmans ook naar zijn bijeenkomsten wil komen.
Op een dag krijgt Laarmans een voorstel van Van Schoonbeke om koopman te worden van kazen. Een vriend van hem heeft immers iemand nodig die de invoer van Edammers van Nederland in België en Groothertogdom Luxemburg coördineert. Laarmans laat zich vooral verleiden door de titel die hij zal krijgen en omdat hij dan met die voorname heren zal kunnen meepraten tijdens de wekelijkse bijeenkomst.
Laarmans’ vrouw vertrouwt het hele zaakje niet, maar ze gaat akkoord wanneer Laarmans belooft dat hij zich voor een drietal maanden ziek zal melden op zijn werk. Laarmans krijgt van zijn broer een doktersbriefje waarop staat dat hij “de zenuwen” heeft en dat hij 3 maanden moet thuisblijven.
Laarmans moet eerst 20 ton kaas proberen te verkopen in België en Luxemburg als proef. Hij begint vol goede moed. Hij laat de kaas opslaan in een pakhuis, verzint een naam voor zijn bedrijf (General Antwerp Feeding Products Association m.a.w. GAFPA), hij ontwerpt briefpapier, richt een kantoor in in zijn huis. Laarmans beseft dat hij hulp zal nodig hebben bij de verkoop en hij zet een advertentie in de krant waarin staat dat hij vertegenwoordigers zoekt. Een paar van de 200 mensen die de advertentie beantwoord hebben, laat hij op sollicitatie komen en Laarmans werft er een paar aan. Het blijkt echter dat die mannen niets doen. Laarmans zelf vertegenwoordigt Antwerpen waar hij van winkel tot winkel zijn kaas aan de man probeert te brengen, zonder succes echter.
De heren van de woensdagbijeenkomsten lusten de kaas wel en kopen allemaal een Edammer. Van Schoonbeke zorgt ervoor dat Laarmans tot voorzitter van de vakbond van de kaashandelaren wordt verkozen. Laarmans voelt daar echter niets voor want op de werf denken ze nog steeds dat hij ziek is, Laarmans’ ex-collega’s zijn hem immers al komen bezoeken.
Wanneer Laarmans’ baas de kazen komt afrekenen, durft Laarmans de deur niet open te doen. Hoewel zijn zoon erin geslaagd is één kist met kazen te verkopen, beseft Laarmans dat hij er niet in zal slagen al die kazen te verkopen. Laarmans biedt zijn ontslag aan “om gezondheidsredenen” en hij keert terug naar de werf. Laarmans beseft hoe goed het er was. Iedereen was dolenthousiast met zijn terugkeer.

B3 noteer twee opvallende personages:
Als eerste op bladzijde 22: daar vertelt Frans Laarmans niet dat zijn moeder is overleden. Dit doet hij volgens eigen zeggen omdat hij geen gezeur wil. Ik vind dit heel erg vreemd!
Een ander vreemd onderdeel van het boek vind ik het niet willen verkopen. Zo komt het tot mij over. Frans doet eigenlijk geen enkele moeite om de kazen te verkopen. Hij zorgt alleen maar dat zijn bureau in orde is en dat hij telefoon heeft en dergelijke. Dit vind ik ook zeer opvallend.

C Citatenmatrix:
Hoewel Elsschot zelf vond dat hij bij geen stroming behoorde (hij zei dat hij nooit romans van anderen las om niet te worden beïnvloed) kunnen we hem toch heel goed indelen bij de groep rondom het tijdschrift Forum, dus de Nieuwe Zakelijkheid. Immers zijn woordgebruik is zakelijk, direct, zonder versieringen. Hij bezigt de gewone spreektaal. ((Letterlijk geciteerd van de site: http://www.collegenet.nl/content/digilessen/literatuurgeschiedenis/interbellum/012.htm))

Hij hoorde dus bij de nieuwe zakelijkheid. Kort maar zakelijk was zijn motto. En hij was natuurlijk een Belg die Vlaams sprak. Deze woorden zijn er nog goed in te vinden.

Dit is ten eerste goed te merken op bladzijde 15. ziek was ze niet, maar grondig versleten.
Hier zegt hij gewoon duidelijk wat hij bedoelt en niets meer of minder.

Op bladzijde 19 moest ik staan…..van de lamp

Op bladzijde 23 zegt hij meteen en recht wie iemand is en wat hij doet: die mijnheer… vrienden zelf

Op bladzijde 33 hetzelfde: de kaasfilm…..dat niet goed

Op bladzijde 42 laat hij ook zien dat hij er niet om heen draait evenals op pagina 56
42: natuurlijk is er………….. als een koe.
56: dat wist……. Te weten

Dat hij Belg was is ook goed te zien: bladzij 57 : dan kunnen….. onze patentkelders
Bladzij 87: ik heb hem…..naar huis toe.

C1 perspectief:
Er is een ik-verteller. Hij vertelt over de gebeurtenis alsof hij er zelf inzit.
Er wordt dus met de gebeurtenissen mee-verteld. Hij vertelt de gebeurtenissen vanuit zijn oogpunt. De verteller weet niet hoe het afloopt, hij heeft alleen wel een idee dat het slecht zal aflopen. Hij krijgt steeds meer spijt dat hij zijn oude baan heeft “opgegeven”.

C2 personen:
-Bijna al de personen komen uit het echte leven van Willem Elsschot. Frans Laarmans is hij zelf en Fine,de vrouw van Frans is zijn vrouw Josephine. De twee kinderen van Frans en Fine, Jan en Ida, zijn de twee jongste kinderen van Elsschot. En zijn broer is in het echt ook dokter en heet Karel.De ouders van Frans heten in het verhaal Krist en Adela van Elst en in het echte leven heten Willems ouders Kristiaan en Adela van Elst.
-Heel het verhaal gaat over Frans Laarmans en wat hij beleefd. Zijn vrouw helpt hem daarbij. Meneer Van Schoonbeke heeft ervoor gezorgd dat alles begon, hij heeft Laarmans ertoe aangezet kaas te gaan verkopen.
-Frans Laarmans is een ‘gevoelsmens’, hij is zachtmoedig en verlegen van aard. Maar soms is hij ook absoluut niet vriendelijk, vooral niet tegen zijn vrouw. Hij is soms grof en onverschillig tegenover haar en vindt het leuk om haar te pesten. Maar meestal is hij wel vriendelijk tegen haar en ik denk wel dat hij van haar houdt. In kritieke situaties vlucht hij in sarcasme. Hij is absoluut niet geschikt voor de handel, want hij is niet berekenend en doortastend en hij gebruikt veel te veel tijd voor onbelangrijke zaken zoals het inrichten van zijn bureau. En hij heeft zijn contract niet goed gelezen en hij denkt niet goed na als hij zijn baan bij de werf wil opzeggen. Zijn vrouw is veel verstandiger dan hem en een goede vrouw en moeder. Zij denkt wel na en raadt hem aan zijn baan nog niet op te zeggen. Ook leest zij het contract wel goed. Ze staat haar man altijd bij met goede raad en staat altijd klaar voor hem en voor haar kinderen.
De heer Van Schoonbeke is rijk en heeft veel vrienden. Maar eigenlijk is hij bij die vrienden nooit zichzelf, want hij moet zijn reputatie als vooraanstaande heer hoog houden. Bijvoorbeeld: als hij bij al zijn vrienden zit is Frans Laarmans handelaar in ‘voedingswaren’, maar als hij dan even alleen is met hem is het weer gewoon ‘kaas’.
-Frans Laarmans krijgt een conflict met zichzelf, want hij is helemaal niet geschikt voor de handel en toch begint hij eraan. Dus dat kan niet goed aflopen.
-Ja, want in het begin van het verhaal wil hij in de handel en hij denkt dat hij het zo vervelend heeft als klerk. Maar als zijn handel dan een fiasco is geworden kan hij geen kaas meer zien en hij beseft hoe goed hij het heeft bij de General Marine and Shipbuilding Company en in zijn gezin.

C3 Tijd:
Het verhaal speelt zich af in 1933(staat op het kaartje van zijn collega’s). de tijdsduur van het verhaal is ongeveer een 2 maanden. Dit denk ik doordat hij een week nodig heeft voor zijn begrafenis van moeder. Daarna nog drie weken voor zijn kazen af te laten leveren, 1 week voor het bureau en 3 weken voor de kazen weer te laten ophalen. Ongeveer 2 maanden dus. Er zijn geen flashbacks en het verhaal speelt zich af in chronologische volgorde. De tijd is functioneel gebruikt. Hij vergelijkt de tijd met hoe hij zich voelt. Zijn moeder gaat ’s nachts dood. Het kantoor kan alleen doorlopen worden na werktijd. Ik bedoel hiermee als hij vrij is, is hij blijer en dus mag het kantoor anders bekeken worden.

C4 Ruimte:
Het geen ik bij de tijd heb gezegd is ook hier van toepassing. De ruimtes worden figuurlijk gebruikt. Hij doet namelijk niet per ongeluk extra lang over het kiezen van een goed bureau en ook weer het kantoor. Hetgeen hij geen bloemetjespapier op de wand wil hebben zegt ook iets over hoe hij zich voelt. De ruimte is ook symbolisch bedoelt. Hij denkt bij de kaaskoning aan iets heel anders dan het in werkelijkheid is.

C5 motieven:
De relatie tussen Laarmans en zijn moeder is een belangrijk motief. Ook de onvrede van Laarmans met zijn maatschappelijke positie komt vaak voor. Ook is hij vaak bang voor de bemoeizucht van de buurvrouw.
Het gaat ook telkens over het zakenleven en over de ambitie van de hoofdpersoon die zich wil opwerken tot een goede handelaar, maar daar niet toe is staat is. Ook zijn moeder is een belangrijk motief. Hij vergelijkt alles met zijn moeder, hij is bang dat zij zijn schande ziet. Ook het kantoor is een motief. Zijn kantoor is het leven voor hem. In zijn kantoor verwacht hij alles te kunnen.

C6 grondmotief:
De meeste romans van Elsschot gaan over een simpele, alledaagse gebeurtenis die toch een diepe tragiek krijgt door de toon. Ze gaan over ontgoochelingen in het leven, die soms aan de figuren zelf, soms aan het lot te wijten zijn. (kritisch literatuur lexicon) Ik denk dat, dat ook hier het geval is. Kaas verkopen is niet zo vreemd namelijk, en het gaat over het dagelijks leven van Frans Laarmans, maar toch is het wel heel zielig voor hem en dat komt inderdaad wel door de toon. Frans Laarmans schrijft brieven en vertelt daarin over de gebeurtenissen, maar door het sarcasme en de zelfkritiek wordt het toch heel anders. Het verhaal gaat ook over een ontgoocheling in het leven van Frans Laarmans. Hij dacht dat hij rijk zou worden met de kaashandel, maar het blijkt dat hij totaal ongeschikt is voor de handel.
De dochter van Willem Elsschot, Ida, zegt dat ‘Kaas’ eigenlijk gaat over het literaire bedrijf en de kaas staat symbool voor Elsschots boeken. Hij schrijft ook in een brief naar Jan Greshoff, de persoon aan wie het boek is opgedragen, dat het eigenlijk over zijn ‘publiciteitsbranche’ ging, maar dat hij er een kaaszaak van heeft gemaakt.

C7 Spanning:
In net verhaal zit een mate van spanning dat je door blijft lezen. Het is geen actieboek of zo, maar toch wil je weten hoe het met hem zal aflopen in de kaashandel. Ook wil je graag weten hoe het zal aflopen met de relatie tussen Frans en meneer Schoonbeke. Verder zit er niet veel spanning in het is gewoon een leuk verghaal om te lezen. De ruimte suggereert geen naderend onheil alleen heeft Frans er zelf een slecht gevoel over. Hij kan er ook niet helemaal voor gaan omdat hij nog een baan heeft openstaan waar hij toch ook heel veel van houdt.

C8 perspectief:
De verteller neemt zelf deel aan de gebeurtenissen. De verteller is betrouwbaar want hij maakt het zelf mee. Wij kijken als het ware door zijn ogen heen. Hij ziet sommige dingen anders dan ze zijn zoals het contract. Hij gaat meteen akkoord. Verder heb ik alles besproken in C1.

C9 titelverklaring:
De titel(kaas) is makkelijk uit te leggen. Het hele boek gaat over de verknalde carrière van Frans Laarmans. Hij heeft een gruwelijke hekel aan de kaas. Hij haat de kaas uit de grond van zijn hart! Hij wil het liefst er niets mee te maken hebben, maar het geld lokt hem toch ernaartoe. De titel is heel goed gekozen, omdat het in 1 woord alles omvat wat in het hele boek is verteld. De titel is figuurlijk evenals symbolisch. Bij hem drukt namelijk de kaas een soort weerzin uit. De kaas wordt door hem gezien als iets wat niet bij zijn “stand”hoort!

C10 Structuur:
Het verhaal begint in het begin bij een familie waar een moeder op sterven ligt, ab ovo dus.
Het einde is gesloten. het is precies duidelijk hoe het is afgelopen met Frans. Er zijn geen vooruitwijzingen en geen terugwijzingen. Er zijn geen herhalingen of tegenstellingen in het verhaal aanwezig, behalve dan de tegenstelling tussen Frans en Fine. Zij zijn beiden heel anders ingesteld maar helpen elkaar toch.

C11 Genre:
Het verhaal is eigenlijk geen roman, maar meer een novelle. Het boek gaat namelijk over één belangrijke gebeurtenis in het leven van de hoofdpersoon, de mislukte poging van Frans Laarmans om handelaar in kaas te worden. Het verhaal gaat vrij rechtlijnig naar het einde en er wordt niet veel uitgeweid. De tijd waarin het verhaal zich afspeelt is tamelijk kort, maar drie maanden en het hoogtepunt wordt al vlug bereikt. Er zijn geen gedetailleerde karakterbeschrijvingen, of grote karakterontwikkelingen, maar de meeste mensen blijven het hele verhaal ongeveer hetzelfde.

D relatie tussen tekst en auteur:
Frans Laarmans is Willem Elsschot. Hij verteld het verhaal dus gewoon over zichzelf. Het gaat over zijn eigen werken die hij niet verkocht krijgt. Vroeger kreeg hij ook zijn eigen boeken niet verkocht. Die boeken zijn in het verhaal de kazen.

E relatie tussen tekst en context:
Elsschot was zijn tijd ver vooruit, omdat hij in een nuchtere, zakelijke manier schreef, en niet met allemaal onnodige versiersels, lange zinnen en mooie woorden die in zijn tijd in de mode waren. Toen hij pas begon met schrijven was er dan ook geen belangstelling voor zijn werken, maar later werden ze wel heel erg gewaardeerd, juist door zijn bondige stijl. Hij liet zijn tijd dus eigenlijk zien wat pas na de tweede w.o. werd gewaardeerd.

F de verwerking:

3 de brief:
Beste Frans Laarmans,
Ik heb gehoord viavia dat u een nieuwe loopbaan bent begonnen. Ik weet dat het voor alle startende ondernemers zeer moeilijk is om te beginnen. Veel mensen gaan ook failliet, maar u lijkt me de aangewezen persoon om het tegenbewijs te leveren. Ik heb u altijd al bewonderd om uw goede kijk op zaken en bewonder u ook enorm daardoor. Als u ooit goede raad nodig hebt of als u ooit iets wilt vragen u kunt me altijd bellen. Ik heb nu al een goede raad: ga een langs bij Jansen kaashandel, die zitten verlegen om een goede leverancier. Ze hebben altijd daar een probleem mee gehad, dus misschien eens leuk om daar uw goederen aan te bieden. Ook den camembertpop in delft zoekt nog een goede leverancier. Misschien moet u daar eens langsgaan. Als u dan toch in delft bent kunt u net zo goed ook even bij mij op visite komen. Ik heb nog wel een paar goede adresjes liggen en ik weet ook nog een goedkoper vervoersbedrijf, de opslagkosten kunnen ook goedkoper lijkt me, dus kom eens langs. Ik zie u wel verschijnen hoop ik.
Met vriendelijke groet,
Frank Bentink woonachtig te Delft


4: gedicht:
de kaas,
De kaas had hem bijna genekt,
zijn carrière bij de General Marine and Shipbuilding Company bevlekt.
Hij moest steeds maar gaan verkopen,
iets wat hem niet bepaald harder deed lopen.
De tijd vloog hem om de oren,
och gut deed hij zijn werk nu maar naar behoren.
Maar dat was hem toch echt te veel gevraagd,
niet eens gedurfd, een gokje gewaagd.
Steeds maar zijn oude baan op de tocht,
hij wist wat hij deed dat dat niet mocht.
Daarom bleef hij maar schuw om zich heen kijken,
En zou hij nooit iets bereiken!
Geschreven door Frank Bentink®


G eigen oordeel:
Ik vond het een leuk boek maar af en toe was het ook wel moeilijk om te begrijpen. Er liepen dan twee verhalen tegelijk op. Dan snapte je niet wat de ene met de andere te maken had. Verder was het gewoon een leuk boek om te lezen. Hoewel ik meer van mysterieboeken of komedies houdt was dit wel eens een keer leuk om te lezen.

H de lijst van geraadpleegde boeken:
www.collegenet.nl/content/digilessen/literatuurgeschiedenis/interbellum/012.htm
www.scholieren.com
Willem Elsschot; kaas; 1969 kroonlijsters
Literatuur zonder grenzen
Terug Stuur je eigen verslag op Opnieuw zoeken