Vlek, Hans
Zwart op wit

LET OP: Dit verslag is uitsluitend bedoeld als hulpmiddel bij het maken van je eigen verslag en niet om zomaar in te leveren bij je docent(e).

1. Zakelijke Gegevens
Hans Vlek, Zwart op Wit, Anatomie voor moordenaars (1965) , voorbericht: voor mij, Iets eetbaars(1966), voorbericht: Opgedragen aan Manon de la Cousine, J.C Overstegen en mijn vader. Een warm bed voor de winter (1968), voorbericht: voor Trudie en Willemijn, verspreide gedichten, Em. Querido’s Uitgeverij N.V. Amsterdam, 1970.


2. Beschrijvingsopdracht

Motivatie keuze
Ik vond het heel moeilijk om een goed boek uit te zoeken. Uiteindelijk kwam ik uit bij deze gedichten bundel. Het bevat echter te veel gedichten om allemaal te kunnen bespreken dus heb ik er een thema uit genomen om daaruit een paar gedichten te bespreken. Ik heb voor het thema: Anatomie voor moordenaars gekozen. Deze titel sprak mij het meeste aan en leek mij het meest boeiend.

Persoonlijke reactie
Er waren wel veel goede gedichten bij, alleen sommige snapte ik niet helemaal. Verder gingen de gedichten ook niet echt over moordenaars, wat k eigenlijk had verwacht. Het ging meer over de mens en verschillende personages ten opzichte van het leven en welke rol zij hierin spelen. Ik vond het ook wel fijn dat het niet allemaal van die lange gedichten waren (m.u.v. ‘Historie’) want dan raak je zo snel uit je concentratie, ze waren precies van de goede lengte. Ik denk dat ik de goede keuze heb gemaakt bij het kiezen van deze afdeling want ondanks dat sommige gedichten een beetje vaag waren en moeilijk te lezen vond ik ze wel interessant en leuk om te lezen.

Samenvatting
Deze afdeling bevat 34 gedichten, ik geef van 6 een samenvatting met een totaal van 136 gedichtenregels maar eerst volgt een korte algemene samenvatting van de afdeling.
- De afdeling ‘Anatomie voor moordenaars
Deze afdeling bevat de volgende gedichten;
- Anatomie voor een moordenaar 11 - Het lichaam liefde 29
- Fase der gestalte 12 - Icoon 31
- Remongton Blues 14 - Regionale bevrijding 32
- Poems to end all poems 15 - Liever koud paar 33
- In Orbot 16 - Zwanger 34
- De dageb 17 - Gedicht 35
- Politicus 18 - Lectorie salutem 38
- Sigmund 19 - Hongerwinter 39
- Gedicht 20 - Historie 40
- Nanacht 21 - Slapers 43
- Overberg 22 - Relaxen met religie 44
- Relatie 23 - Koudvuur 45
- De a-humaan 24 - Klaas V. 46
- Billy Holiday 25 - Antique 47
- Reductie op mezelf 26 - Handelingen 48
- ( Poëzie is de verwoording) 27 - Gedicht 49
- (tot op het naakte vel verslagen) 28 - Elegie 50
Deze afdeling bevat allemaal verschillende gedichten maar in het algemeen gaan ze allemaal over een thema; ‘De wereld waarin geleefd wordt en de wereld waarin men vergaat.



- In Orbiet (blz 16)
Dit gedicht gaat volgens mij over een persoon die zelfmoord wil plegen maar niet weet waarom hij dit wil doen. Ondanks dat hij denkt dat er na de dood niets menselijks meer is wil hij de aarde verlaten.
- Gedicht ( blz 20)
Dit gedicht gaat volgens mij over een zwerver of een verlaten persoon waar niemand meer naar om kijkt. De moraal van dit gedicht is dat de wereld langzamerhand deze mensen gaat vergeten. We denken wel aan ze maar doen er niks mee. Net zo als in het gedicht staat “ zijn neef die jaarlijks een kaartje stuurt met palmen en groeten”
- Lectori salutem (blz 38)
Lectori salutem gaat volgens mij over een man die niet meer lang te leven heeft. Hij wil alleen een rustige dood en niet vergeten worden, hij wil niet vervangen worden maar in gedachtes verder leven.
- Elegie (blz 50)
Oneerlijkheid en perfectie, daarover gaat dit gedicht. Ieder individu is verschillend dus voor ieder is een andere versie van perfectie, er is altijd wel iemand die ontevreden blijft. Verder wordt de oneerlijkheid in de wereld beschreven, dit kan je opmaken uit het volgende: “ papier: daar heeft men niets, misschien honger. Hier drijft een vel op de koffie die koud is”.
- Remington Blues (blz14)
Dit gedicht gaat over een persoon die uitgeput is en die zowel lichaamelijke als geestelijk geen energie meer heeft om helder na te denken of te leven. Alles gaat nog vanzelf maar op gegeven moment stopt het en verlaat het leven in figuurlijke en letterlijk zin zijn leven.
- De a-humaan (blz 24)
Dit gedicht gaat denk ik niet over een persoon die de elektrische stoel heeft gekregen maar over iemand die zo gekwetst is dat z’n hart heel erg aangetast is en er alleen een lege , kille ziel is overgebleven. Hij voelt zich verraden en boos en vraagt zich af of hij eigenlijk wel menselijk is (met betrekking op de foto en in geestelijke zin.)

3.Analyse van de tekst

Structuur van de bundel
De bundel is ingedeeld in 4 afdelingen:
- Anatomie voor moordenaars (blz 9 t/m 51)
- Iets eetbaars ( blz 51 t/m 102)
- Een warm hemd voor de winter (blz 103 t/m 132)
- Verspreide gedichten (133 t/m 155)
Elke afdeling bestaat uit een aantal gedichten die met elkaar een algemeen verband hebben. Er zitten ook gedichten bij die nog niet eerder zijn gebundeld, zoals ‘fase der gestalte’ blz 12 en ‘Poem to end all poems’blz 15. De afdelingen zijn op chronologische volgorde weergegeven.


Vormkenmerken
De meeste gedichten bestaan uit strofen ,deze zijn echter wel heel onregelmatig. Het enige gedicht dat helemaal uit regelmatige strofen bestaat is ‘Elegie’ blz 50. Dit gedicht bestaat uit vijf regelmatige strofen (kwatrijnen). Er is niet echt veel rijm te ontdekken. Wat wel opvallend is, is dat bij heel veel gedichten, zoals bij het gedicht ‘Elegie’, hij op een nieuwe versregel verder gaat met een zin terwijl die zin nog niet af is, of al naar een nieuwe strofe gaat. Hiervan een voorbeeld:
‘De geur van oorlog in dit huis
vol herrie en comfort: hoe een Nepalees

vrouwtje uit een gerimpeld
handje popcorn eet.

Soms vindt je een rijmwoord pas verder op in het gedicht of midden in een vers zin. Kortom op dit punt zijn de gedichten heel onregelmatig. Ik kan dus ook niet een duidelijk metrum aangeven.
Van de stijlfiguren wordt de hyperbool veelvuldig gebruikt. Er wordt veel overdreven en dramatischer gemaakt. Zoals een stukje uit het eerste gedicht ‘ Anatomie voor moordenaars’
‘de poëzie
is dood
de dichters zijn slechts droeve dansers
die zich ontkleden
of ontkleed worden
Het leven wordt hier veel dramatischer en soberder voorgesteld dan het is . Deze toon van schrijver is in dit thema bijna bij elk gedicht toegepast.
Er zit ook veel beeldspraak in de gedichten. Met name vergelijkingen. Een voorbeeld hiervan; in het gedicht In Orbit wordt de aarde vergeleken met een mateloze moeder en in Elegie wordt de waarheid vergeleken met een jas die niet ieder past.

Er zitten ook enjambementen in. Een goed voorbeeld vindt je in het gedicht ‘Lectori Salutem’
‘Leen mij het oor van
de leegte en ontneem mij
het recht op een rustige dood
Als je het zo leest dan moet eigenlijk de pauze na ‘de leegte’ komen, dit is echter niet het geval, dus is het een enjambement.
Verder worden in de gedichten vaak de herhaling gebruikt.
Dit kan je goed zien aan het gedicht ‘ In Orbit’ en ‘politicus’. In het eerste geval wordt het woordje ‘waarom’ veelvuldig gebruikt en in het tweede geval het woordje ‘droom’.
Er zijn verder geen andere stijlfiguren of een beeldspraken die duidelijk worden gebruikt (ik heb ze in ieder geval niet kunnen vinden). Ook ben ik geen enkele cliché tegen gekomen.

Thematiek
De titel van de afdeling is ‘ Anatomie voor moordenaars’. Het thema is volgens mij ‘ De wereld waarin geleefd wordt en de wereld waarin men vergaat’. Deze wordt op verschillende manieren weer gegeven, vaak door personen een soort ‘verhaal’ te laten vertellen over hun visie van het leven. Zoals in het gedicht ‘In Orbit’ heeft een persoon het over de eeuwigheid en het leven dat het hier niet meer waard is. Ik denk dat de motieven voor dit thema elk afzonderlijk gedicht zijn . Elk gedicht voegt namelijk op zijn eigen manier een bepaalde waarde aan het thema toe. Er is dus ook een overkoepeld thema. Want de gedichten van deze afdeling staan allemaal verbonden met het zelfde thema.
De titel van de afdeling is zoals eerder gezegd; ‘Anatomie voor moordenaars’. Anatomie betekent eigenlijk hoe alle organen en andere delen van het lichaam ten opzicht van elkaar liggen. Dus hoe alles in elkaar zit. In deze context wordt er volgens mij mee bedoeld hoe het leven en de dood etc in elkaar zitten . Met moordenaars worden niet echte ‘moordenaars’ bedoeld maar mensen die het niet meer zien zitten en de wereld op een aparte manier te gemoed zien. Het verband tussen de titel en het thema is dus volgens mij dat het allebei gaat over de visie van leven en dood en hoe deze in elkaar zit.

Leeservaring
Ik vond het een leuke en boeiende thematiek, sommige gedichten kon ik alleen niet volledig achter het thema plaatsen waar het (volgens mij) over gaat. De schrijver heeft de gedichten goed uitgewerkt en zo geschreven dat ze ieder iets unieks hebben. Doordat alle gedichten zo verschillend zijn wordt het ook niet saai en blijf je doorlezen.
Het taalgebruik van de schrijver is in de eerste plaats niet zo moeilijk. Hij gebruikt tamelijke makkelijke woorden alleen de zinsconstructies waren nog wat ingewikkeld. Sommige zinnen begreep ik ook niet helemaal en dat maakte de gedichten soms wat vaag en ingewikkeld. Maar toch waren de gedichten leuk en plezierig te lezen. Kortom deze gedichtenbundel is best wel de moeite waard om een keertje in te kijken.