De Neo-Romantiek

Schrijvers rond het jaar 1910

Aan het begin van deze eeuw ontstond bij een aantal auteurs een afkeer van het naturalisme.

Ook het realisme zoals dat voorkomt in toneelwerk van Herman Heijermans lokte reacties uit.

Rond het jaar 1910 zoekt een groep schrijvers het in de ‘vlucht van de verbeelding’.

We spreken daarom wel van ‘De generatie van 1910.

Daartoe behoren:

Arthur van Schendel(1874-1946)

Aart van der Leeuw (1876-1931)

Augusta de Wit (1864-19390

Nescio (pseudoniem van J.H.Grönloh)

Schrijvers als Van Schendel grepen weer naar het genre van de historische roman.

Maar er is een belangrijk verschil met romans uit de Romantiek (bijvoorbeeld Ferdinand Huyck door Van Lennep) en de historische romans uit de Neo-Romantiek.

Een kenmerk van de stijl van De Leeuw en Van Schendel is dat ze een sterk suggestieve beschrijving geven. Ze schrijven niet, zoals de negentiende -eeuwse auteurs over allerlei historische details maar doen een beroep op de verbeelding van de lezer, ze schrijven sterk suggestief.

Een voorbeeld van dit suggestieve schrijven is het slot van het hoofdstuk uit de roman Het fregatschip Johanna Maria door Arthur van Schendel.

Hierin wordt verteld dat kapitein Wilkens, een depressieve zeeman, in het zicht van de haven zelfmoord pleegt, nadat hij eerst een oud conflict heeft bijgelegd met de hoofdpersoon uit de roman, Jacob Brouwer. Het citaat volgt hieronder:

Nadat Wilkens wat heen en weer had gelopen bleef hij voor Brouwer staan.

Veertien jaar lang, zei hij, had hij hem onrecht gedaan en niet begrepen dat hij zijn plicht aan het schip beter vervulde dan hij zelf; meer woorden waren nutteloos en als Brouwer hem de hand wilde geven kon hij zich gerust voelen.

Brouwer antwoordde: de kapitein had nooit iets op hem te zeggen gehad, op zijn gedrag of op zijn werk, daarvoor kenden zij elkaar te goed; maar, en dit wist hij bij ondervinding, als het geluk tegen is zoekt men de schuld bij een ander, en dat was de reden waarom hij nooit een goed woord van de kapitein gehoord had; hoewel hij daarover wel eens opstandig geweest was had hij altijd geweten dat geen van beiden schuld had aan het misverstand; als de kapitein hem de hand wilde geven was elk woord te veel.

Zij stonden verder zwijgend tot de dageraad en toen de nieuwe wacht op kwam wensten zij elkander goedemorgen.

Die dag moest Evers de zeilen laten strijken omdat de kapitein nergens op het schip te vinden was.

De Johanna Maria werd op Kijkduin gezien met de vlag halfstok.

Met name de laatste zinnen hebben een grote suggestieve lading: er staat veel meer dan er op het eerste gezicht staat. Dat de kapitein overboord is gesprongen wordt nergens vermeld - toch weet de lezer dit zeker.

Een heel andere stijl dan die van de schrijvers van historische romans rond 1840: die gaven juist zeer gedetailleerde om niet te zeggen ellenlange beschrijvingen van de omgeving en van de handelingen van de hoofdpersonen uit hun romans!

Arthur van Schendel (1874 - 1946) was een zeer productief auteur van romans en verhalen.

Nog steeds worden de romans en verhalen van Aart van der Leeuw (1876 - 1931) gelezen, maar vooral bekend zijn De kleine Rudolf en Ik en mijn speelman.

Ook Augusta de Wit (1864 - 1939) beschouwen we als een schrijfster uit de periode van de Neo-Romantiek.

Tenslotte moet in een overzicht tot 1920 de schrijver Nescio (Pseudoniem van J.H. Grönloh) worden genoemd.

Zijn verhalen De uitvreter, Titaantjes en Dichtertje worden vooral de laatste tijd weer veel gelezen. Ook zijn ze bewerkt als t.v.productie.

Een boekje als De Uitvreter is heel geschikt voor een leeslijst .

Een leeslijst met boeken uit de Neo-Romantiek:

Augusta de Wit: Orpheus in de dessa

Arthur van Schendel

Een zwerver verliefd

Een zwerver verdwaald

De grauwe vogels

Een Hollands drama

Het fregatschip Johanna Maria

Aart van der Leeuw

De kleine Rudolf

Ik en mijn speelman

De gezegenden (vier verhalen)

Nescio

De uitvreter

Titaantjes

Dichtertje