Een sonnet is opgebouwd uit veertien versregels, die in twee delen verdeeld zijn (bijv. twee strofen van vier en twee strofen van drie regels, of één strofe van twaalf en één van twee regels). Daartussen is er een omslag of wending (‘chute’), zodat er tussen de twee delen een spanning of tegenstelling bestaat. Hierdoor was het sonnet in de ogen van de Tachtigers uitermate geschikt om de vaak complexe gevoelens te vertolken.

In een sonnet kun je het volgende uitgangspunt heel duidelijk zien uitgewerkt:

Vorm en inhoud zijn één

Pas met Gorter en Leopold beginnen dichters de vaste vormen los te laten en ontstaat in de Nederlandse poëzie het vrije vers.

Een nieuwe literaire beweging heeft meestal een eigen tijdschrift als een soort podium waarin men zijn denkbeelden, maar ook zijn kritiek op tijdgenoten en voorbeelden van eigen werk in kan publiceren.

Zo richtte E.J.Potgieter in 1837 het eerste belangrijke literaire blad in ons land op: De Gids. Het tijdschrift van de Tachtigers was De Nieuwe Gids, dat in 1885 werd opgericht en tot 1943 zou voortbestaan.

De naam De Nieuwe Gids was een duidelijke verwijzing naar het oude letterkundige blad De Gids (dat overigens tot op de dag van vandaag nog bestaat).

De jongeren hadden kritiek op de gevestigde orde, trouwens ze werden met hun artikelen in De Gids niet eens toegelaten.

Het eerste nummer van de Nieuwe Gids bevatte een aantal hoofdstukken uit het sprookje De kleine Johannes door Frederik van Eeden.

Met name de eerste jaargangen van De Nieuwe Gids bevatten veel belangrijke publicaties, De Kleine Johannes werd in zijn geheel opgenomen, verder Kloos’ sonnettenreeks ‘Het Boek van Kind en God’ het eerste boek van Gorters Mei (februari 1889), naturalistisch proza en essays over het naturalisme van Van Deyssel.

AI spoedig kwamen er echter onenigheden over kwesties van artistieke, politieke en ethische aard. Vanaf 1893 ging Kloos als enige redacteur verder, waarna het blad sterk aan kwaliteit inboette.

In Vlaanderen vertoonde Van Nu en Straks veel verwantschap met De Nieuwe Gids, voorzover het de venieuwingsdrift betrof.

De beweging stierf door de inzinking in de leiding

(Kloos) en de ontwikkeling van figuren als Verwey, Gorter en Van Eeden naar een minder individualistische instelling een langzame dood. Zij had echter een krachtige nawerking in de hele Nederlandse literatuur, waar menig reactie op zou volgen. Andere Tachtigers dan de hier genoemde waren o.a. F. van der Goes, W.A. Paap, J. van Looy en Hein Boeken.

Hieronder nu iets over enkele hoofdfiguren uit de Beweging van Tachtig.

Willem Kloos (1859 - 1938)

Frederik van Eeden (1860 - 1932)

Herman Heijermans, (1864 - 1924)