In de middeleeuwse maatschappij is de macht van de adel heel groot. Naast allerlei
voorrechten hebben de ridders van hun koning ook grote stukken land gekregen. Officieel in
leen, maar in feite als eigendom. In ruil daarvoor geven deze leenmannen aan hun leenheer,
de koning, de eed van trouw.
Het is te begrijpen, dat een belangrijk deel van de middeleeuwse letterkunde wordt
gevormd door ridderromans: lange verhalen op rijm waarin wordt verteld over de heldendaden
en avonturen van dappere ridders. Vooral in de dertiende eeuw is een groot aantal verhalen
in het Middelnederlands opgetekend.
De oorsprong van de ridderroman ligt in Frankrijk. Dat blijkt al uit de naam roman, dat
wil zeggen een verhaal, geschreven in het Romaans, de volkstaal van Frankrijk. In
tegenstelling tot het Latijn waarvan geleerden en geestelijken zich bedienen. Monniken in
de kloosters hebben de Franse ridderromans in het Middelnederlands vertaald. En
onmiddellijk krijgen ze een groot publiek.
Als we op de inhoud van de verschillende ridderromans letten, kunnen we vier groepen
onderscheiden.
Frankische of Karelromans
Deze verhalen zijn gegroepeerd rond Karel de Grote en zijn twaalf paladijnen
(leenmannen).
| Ze berusten op een
historische gebeurtenis.Maar er zijn al vier eeuwen verlopen tussen de regering van Karel
de Grote en het moment dat de verhalen worden opgeschreven. Karel de Grote is een
legendarische figuur geworden en om zijn persoon heen hebben schrijvers wonderbaarlijke
verhalen en liederen verzonnen. We noemen dat verschijnsel: epische concentratie. |
 |
|
Karel de Grote is vooral de volmaakte ridder, dapper, edelmoedig, trouw aan zijn
gegeven woord en godvruchtig. Strijd en brute kracht zijn vaak het onderwerp: de strijd
tegen de niet-christelijke Moren in Spanje, de strijd van Karel tegen zijn ontrouwe
leenmannen, de strijd van de leenmannen onderling. Maar ook oprechte, in onze ogen soms
wat naïeve, vroomheid is een kenmerk van de Karelromans. De vrouw speelt in de
Karelromans geen belangrijke rol.
De bekendste Frankische of Karelromans zijn het Roelantslied, Renout van Montalbaen en Karel ende Elegast.