Mariken van Nieumeghen is een Rederijkersspel dat al eeuwenlang vaak is opgevoerd. In
feite gaat er het oude Faustmotief achter schuil: de mens verkoopt zijn ziel aan de
duivel.
Hieronder geen uittreksel (dat is elders te vinden), maar een paar kanttekeningen voor
wie het stuk heeft gezien of gelezen.
Het eerste dat opvalt is dat er sprake is van een rijmende toneeltekst maar ook zijn er
stukjes proza tussengevoegd die iets weergeven over de situatie. Overigens zijn die
stukjes proza weglaatbaar zonder het verhaal schade te doen zodat men denkt dat ze er
later zijn bijgevoegd.
Er komt getallensymboliek voor: Mariken leeft zeven jaar in zonde met de duivel.
In het spel zit heel wat religie vermengd met bijgeloof. Zo kan de duivel die vermomd
is als mens, herkend worden aan een lichaamsgebrek. Bij Moenen is dat het ontbreken van
een oog.
Verder is de duivel uiterst gevoelig voor het uitspreken van de naam God, Maria of
Christus. Daarom moet Mariken dan ook haar naam veranderen - ze behoudt de eerste letter
m: Emmeken.
De religieuze boodschap van het spel is: wie na een zondig leven tot inkeer komt kan
vergiffenis van zijn zonden krijgen door de bemiddeling van Maria.
Opmerkelijk is het voorkomen van een toneelspel in een toneelspel: op de markt van
Nijmegen ziet Marieken het Spel van Masscheroen. Ze komt daarvan zo onder de indruk dat ze
zich tot Maria wendt en haar relatie met Moenen wil beëindigen.
Dat Spel van Masscheroen was een zogenaamd wagenspel waarvan we de inhoud verder niet
kennen. Deze wagenspelen waren eveneens Rederijkersproducten.
Opmerkelijk is verder de tijdsindicatie van het ontstaan die we bezitten. Er wordt
namelijk gesproken over een politiek conflict tussen hertog Arnout van Gelre en zijn zoon
Adolf en historische bronnen wijzen uit dat dit in 1471 plaats vond. Men dateert het spel
in 1480.
Het was een tijd waarin overal in Europa het geloof aan heksen om zich heen greep en
dat is in Mariken van Nieumeghen duidelijk te merken!