Karel ende Elegast

smcplaza.gif (3292 bytes)
www.smc.nl


HomePage ] Omhoog ] Zoeken ] Literatuur 1100 - 1920 ] Interbellum (1920 - 1940) ] Literatuur over WO II ] Literatuur na 1945 ]

 

HomePage
Omhoog

Karel ende Elegast


Een van de bekendste Frankische of Karelromans is Karel ende Elegast. Het werk is bovendien compleet bewaard gebleven. Het begint aldus:

Fraeye historie ende al waer

Mach ic u tellen hoort naer

Het was op enen avontstont

Dat karel slapen begonde

Tengelem op den rijn

[Een mooie en ware geschiedenis kan ik u vertellen, luister:

Op een avond was Karel juist in slaap gevallen

in Ingelheim aan de Rijn]

 

In deze ridderroman is Karel de Grote in Ingelheim aan de Rijn om op een hofdag recht te spreken. In de nacht voor de hofdag verschijnt hem in een droom tot driemaal toe een engel die hem beveelt uit stelen te gaan. Karel gehoorzaamt tenslotte en verlaat zijn kasteel.

Buiten in het bos ontmoet hij een zwarte ridder. Omdat geen van beiden zijn naam bekend wil maken, komt het tot een gevecht.

De zwarte ridder blijkt Elegast te zijn die om een kleinigheid van Karels hof verbannen was en nu uit nood roofridder geworden is Karel noemt zich Adelbrecht en hij stelt Elegast voor samen uit stelen te gaan. Het voorstel van Adelbrecht alias Karel om in Ingelheim bij Karel de Grote te gaan inbreken wijst Elegast verontwaardigd van de hand. Zijn ridderwoord van trouw aan de koning doet hij gestand.

Zij besluiten naar Karels leenman en zwager Eggeric te gaan. Elegast komt met behulp van slaapformules en toverlkruid ongehinderd Eggerics kasteel binnen en verneemt daar dat hij van plan is de volgende dag een aanslag op Karel te plegen. Wanneer Elegast dit aan Adelbrecht alias Karel vertelt, begrijpt deze laatste waarom God hem uit stelen heeft gestuurd. De volgende dag, op de hofdag, laat Karel Eggeric gevangen nemen op beschuldiging van hoogverraad. Eggeric ontkent en beschuldigt Elegast van leugenachtigheid. Een godsoordeel in de vorm van een tweegevecht moet de waarheid aan het licht brengen. Eggeric verliest het gevecht en bewijst hiermee zijn ontrouw en verraad. Elegast wordt in ere hersteld en trouwt met de vrouw van Eggeric.

Je ziet in een verhaal als dit verschillende sprookjesinvloeden: het idee van de meesterdief, het idee van het toverkruid, het motief van de sprekende dieren en het motief van het uitspreken van toverformules waardoor iedereen in slaap valt. De oudere sprookjes moeten dus ten grondslag hebben gelegen aan het verhaal. Maar er zijn ook vroeg-christelijke motieven (zoals de opdracht die Karel van God ontvangt). En verder zie je de invloed van de oude Germaanse rechtspraak: schuld werd door middel van een tweegevecht zonneklaar aangetoond - een zogenaamd godsoordeel.

 

 HomePage Omhoog