Bertus Aafjes – dat is de schrijver waar elke encyclopedie mee begint!
Deze auteur is nog steeds belangrijk om zijn opmerkelijke verhalen, romans en gedichten.
Hij werd geboren in Amsterdam in 1914 – en overleed te Venlo in 1993.
Al voor de Tweede Wereldoorlog was zijn naam een begrip door enkele zeer mooie
gedichten. Hieronder volgt een gedicht van hem:
PARK IN DE
WINTER
Het park ligt wijd en zijd onder de sneeuw
en rond de zwarte groeve van de takken
zweeft als een lasso de vlucht der meeuw
De kleine vijver is inktzwart en stil
als hoedde hij, een kleinodie, het slijk
De zomerbark, een dodenboot gelijk,
ligt bij het tuinhuis, even zwart en stil. |
Ook werkte hij mee aan de bijzonder geslaagde uitgave van een kleine vaderlandse
geschiedenis voor kinderen: De Vrolijke vaderlandse geschiedenis, samen met Piet Worm. Een
boek dat nu zeer zeldzaam is geworden.
Verder werd zijn Voetreis naar Rome een begrip. Het is een dichterlijk verslag van een
voettocht die hij in 1946 maakte.
Hij volgde een tijd een priesteropleiding, studeerde archeologie in Leuven en Rome en
werd journalist. Tijdens een verblijf in Egypte schreef hij de indrukwekkende
sonnettenbundel Het koningsgraf (1948).
Maar voor hedendaagse lezers zal de naam van Aafjes toch wel het meest verbonden
blijven met zijn reisverhalen, sprookjes en romans.
Reizen naar Japan in 1958, 1964 en 1970 vonden in de jaren 1969–1973 hun neerslag
in een aantal verhalenbundels over de rechter Ooka, die in Edo (het huidige Tokio) in de
eerste helft van de 18de eeuw als opperrechter uitmuntte door scherpzinnige oplossingen
van schijnbaar onontwarbare juridische problemen. Die verhalen werden heel populair –
ze zijn wel enigszins vergelijkbaar met het werk van Van Gulik (de zgn. rechter
Tie-romans).
Een dieptepunt was een conflict dat Aafjes had met de generatie van de Vijftigers
– hij viel op een bepaald onbehoorlijke manier de experimentele dichter Lucebert aan
(hij verweet deze groep experimentelen nota bene een fascistische houding!). Later nam hij
dit zeer laakbare oordeel terug maar het is nooit meer goed gekomen tussen de tenslotte
erkende schrijverswereld uit de vijftiger jaren en Bertus Aafjes.
De moeite waard van het vermelden is ook zijn bewerking van het middeleeuwse gedicht De
reis van Sinte Brandaan. (Later zou Willem Wilmink hiervan ook een eigen bewerking geven
– in beide bundels staan de oorspronkelijke middelnederlandse tekst en de
‘vertaling’ naast elkaar. Heel geschikt voor een leeslijst!
Aanraders voor een lijst:
Voetreis naar Rome, Morgen bloeien de abrikozen, Maria Sibylla Merian
(dichtbundel, 1946);
Proza: De wereld is een wonder (1959); De rechter onder de magnolia
(1969); Een ladder tegen een wolk (1969), Een lampion voor een blinde (was
boekenweekgeschenk).
