Wat er veranderde na 1945

Na de Tweede Wereldoorlog veranderde er zeer veel in de maatschappij. Om hier enkele dingen te noemen: Nederlands-Indië werd (na enkele jaren strijd) zelfstandig: Indonesië. (En over dat onderwerp bestaat een behoorlijk uitgebreide literatuur, zowel fictie als non-fictie).

Ons land ontwikkelde zich tot een multi-culturele samenleving, de positie van de vrouw veranderde door de feministische stromingen, studenten- en scholierenprotesten brachten in de late jaren zestig veranderingen in het onderwijs, Europa ging op weg naar eenheid. Ook trad er een algemene ontkerkelijking in ons land in, misschien hangt dit samen met een veel grotere vrijheid op allerlei gebieden, onder meer op het gebied van de seksuele moraal.

Al die veranderingen lieten sporen na in de literatuur. Want de literatuur is een afspiegeling van de samenleving.

Het individu komt aan het woord

Allereerst zou je kunnen vaststellen dat een opvallend verschil tussen literatuur van voor 1940 en literatuur na die tijd is: na 1945 is er een zich meer richten op het individu.

De tijd van bijvoorbeeld de bloei van de streekroman was duidelijk in de jaren rond 1930. In romans en verhalen uit die tijd staat vaak een gemeenschap, een groep centraal. Terwijl juist na 1945 veel meer de gevoelens en de bekentenissen van de eenling centraal staan.

Ook vroegere invloeden

Toch kun je uiteraard nog invloeden van voorgaande generaties aanwijzen in de letterkunde van na de Tweede Wereldoorlog - de invloed van bijvoorbeeld Ter Braak en de zijnen, van het tijdschrift ‘Forum' is overduidelijk aanwezig in bijvoorbeeld romans en verhalen van W.F.Hermans.

[ ga verder ]